Τυπολογία ελαττωματικών αποφάσεων αθλητικών νομικών προσώπων

Υπό το καθεστώς της κρατούσας στην Ελλάδα άποψης για ένταξη όλων των αθλητικών νομικών προσώπων αποκλειστικά στο ιδιωτικό δίκαιο (ΣτΕ 3011/2009, ΣτΕ ΕπΑν 1151/2007, ΣτΕ 349/2007, ΣτΕ 2236/2002, ΣτΕ 2234/2002, ΣτΕ 1509/2002, ΔΕφΑθ 1043/2016, ΔΕφΑθ 564/2016, ΔΕφΑθ 835/2014, ΔΕφΑθ 2521/2013, ΔΕφΑθ 2090/2013, ΔΕφΑθ 26/2012, ΑΣΕΑΔ 51/2019, ΑΣΕΑΔ 38/2019, ΑΣΕΑΔ 5/2019, ΑΣΕΑΔ 90/2017, ΑΣΕΑΔ 84/2017, ΑΣΕΑΔ 73/2017, ΑΣΕΑΔ 72/2017, ΑΣΕΑΔ 64/2017, ΑΣΕΑΔ 60/2017, ΑΣΕΑΔ 55/2016, ΑΣΕΑΔ 53/2016, ΑΣΕΑΔ 26/2016, ΑΣΕΑΔ 24/2012, ΑΣΕΑΔ 37/2011), θεμελιώδης παρίσταται η διάκριση μεταξύ ανύπαρκτων-ανυπόστατων, αυτοδικαίως άκυρων και μη αυτοδικαίως άκυρων αποφάσεων. Ειδικότερα: 1. Ανύπαρκτες-ανυπόστατες αποφάσεις Η μη συγκέντρωση των εξωτερικών ουσιωδών στοιχείων των αποφάσεων αθλητικών νομικών προσώπων συνεπάγεται την αυτοδίκαιη και αυτεπαγγέλτως και παρεμπιπτόντως ελεγχόμενη ανυπαρξία τους, η οποία διαπιστώνεται σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο, ακόμα και μετά την παρέλευση της τασσόμενης σύντομης αποσβεστικής προθεσμίας και ανεξάρτητα από την άσκηση ακυρωτικής αγωγής ή προσφυγής, αρκεί να έχουν τεθεί ενώπιον του δικαστηρίου ή διαιτητικού οργάνου τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν την ανυπαρξία (Α. Καραμπατζός σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 10, Γ. Δέλλιος σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 461-462, Αθ. Κρητικός, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §12, αρ. 57-60). Ειδικότερα, πρόκειται για ανύπαρκτη-ανυπόστατη απόφαση, μεταξύ άλλων σε περίπτωση (για την τυπολογία ανύπαρκτων-ανυπόστατων αποφάσεων βλ. Α. Καραμπατζό σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 10, Γ. Δέλλιο σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 461-462, Αθ. Κρητικό, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §12, αρ. 57): - λήψης απόφασης από μη μέλη του νομικού προσώπου (ΜΠρΣερ 139/2000, ΜΠρΤριπ 150/1990) - λήψης απόφασης επ’ ευκαιρία εορταστικής εκδήλωσης ή άλλης ιδιωτικής συγκέντρωσης των μελών (ΑΠ 1050/1979, ΑΠ 548/1976, ΕφΝαυπλ 292/1978, ΕφΑθ 220/1962, ΜΠρΣερ 139/2000) - συλλογής υπογραφών κάτω από ορισμένο έγγραφο από αναρμόδιο προς τούτο πρόσωπο ή όργανο (ΑΠ 1506/2018). 2. Αυτοδικαίως άκυρες αποφάσεις Παραβάσεις κατά περιεχόμενο διατάξεων επιτακτικών ή απαγορευτικών νόμων και εν γένει παραβάσεις διατάξεων νόμων με μεγαλύτερη βαρύτητα, οι οποίες ενδιαφέρουν άμεσα την κρατική έννομη τάξη, συνεπάγονται την αυτοδίκαιη και αυτεπαγγέλτως και παρεμπιπτόντως ελεγχόμενη απόλυτη ακυρότητα αποφάσεων αθλητικών νομικών προσώπων, η οποία διαπιστώνεται σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο, ακόμα και μετά την παρέλευση της τασσόμενης σύντομης αποσβεστικής προθεσμίας και ανεξάρτητα από την άσκηση ακυρωτικής αγωγής ή προσφυγής, αρκεί να έχουν τεθεί ενώπιον του δικαστηρίου ή διαιτητικού οργάνου τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν την ακυρότητα (Α. Καραμπατζός σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 19, Γ. Δέλλιος σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 469, Αθ. Κρητικός, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §12, αρ. 27-28). Ειδικότερα, πρόκειται για αυτοδίκαιη και αυτεπαγγέλτως και παρεμπιπτόντως ελεγχόμενη απόλυτη ακυρότητα, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση (για την τυπολογία αυτοδικαίως άκυρων αποφάσεων σωματείων βλ. Α. Καραμπατζό σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 15, Γ. Δέλλιο σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 463 επ., Αθ. Κρητικό, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §12, αρ. 10 επ.): - σύγκλησης συνεδρίασης από παντελώς αναρμόδιο όργανο, π.χ. μη μέλη, διοίκηση της οποίας έχει λήξει η θητεία κατά την πρόσκληση, διοίκησης της οποίας ακυρώθηκε τελεσίδικα (άρθρο 101 ΑΚ) ή ανεστάλη (άρθρο 102 ΑΚ) το κύρος εκλογής, μειοψηφία των μελών χωρίς τη συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 96 ΑΚ (ΑΠ 1601/2002, ΕφΑθ 3321/1998, ΕφΑθ 302/1981, ΕφΑθ 2809/1980, ΕφΑθ 2390/1979, ΠΠρΑθ 3968/1981, ΜΠρΧαλκ 1902/2005, ΜΠρΚαλ 75/1983) - άσκησης αρμοδιότητας καθ’ υπέρβαση διατάξεων νόμου (ΟλΑΠ 410/1963, ΑΠ 410/1967, ΑΠ 137/1963, ΑΠ 569/1961, ΕφΑθ 2389/1979, ΜΠρΑθ 3478/1982, ΜΠρΑθ 2575/1981) - διεξαγωγής ψηφοφορίας διά βοής (ΕφΘεσ 231/1997) - λήψης απόφασης με βάση μη νομίμως τροποποιηθέν καταστατικό (ΜΠρΧαλκ 1902/2005) - λήψης απόφασης για απόδοση αναδρομικής ισχύος σε τροποποίηση καταστατικού (ΑΠ 1810/1985) - παράτασης της θητείας της διοίκησης χωρίς ψηφοφορία (ΠΠρΑθ 3667/1992, ΜΠρΑθ 2167/1983) - νομιμοποίησης αντικανονικώς συγκροτηθείσας διοίκησης (ΕφΑθ 2390/1979) - μείωσης των απαιτούμενων από το νόμο ελάχιστων προϋποθέσεων για το δικαίωμα ψήφου ποσοστών απαρτίας και πλειοψηφίας, όχι όμως και στην αύξηση των προϋποθέσεων και ποσοστών αυτών, η οποία είναι κατ’ αρχήν επιτρεπτή, εκτός εάν με αυτή δημιουργούνται δυσχέρειες στη λειτουργία των αθλητικών νομικών προσώπων ή μη ανεκτοί περιορισμοί ατομικών δικαιωμάτων ή αντίθεση στη δημόσια τάξη (Κ. Χριστακάκου-Φωτιάδη σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 80, αρ. 1, Αθ. Κρητικός, Δίκαιο σωματείων και συνδικαλιστικών οργανώσεων, σελ. 94, Σ. Βλαστός, Δίκαιο σωματείων, συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, αρ. 108, σελ. 130) - εκλογής προσώπων που έχουν κώλυμα εκλογής με βάση το νόμο (άρθρα 3, 12 και 21 του ν. 2725/1999), ανεξάρτητα αν έχει εκδοθεί η προβλεπόμενη διαπιστωτική πράξη αυτοδίκαιης έκπτωσής τους (ΕφΛαρ 500/1995, ΜΠρΡοδ ΑσφΜ 500/2013, ΜΠρΘεσ 20830/2011, ΜΠρΘεσ 2954/2011, ΜΠρΘεσ ΑσφΜ 8680/2010, ΜΠρΒολ 2533/2008, ΜΠρΘεσπ 536/2004, ΜΠρΘεσπ 124/1997. Contra ΑΠ 408/2004, ΜΠρΚερκ 432/2018, ΑΣΕΑΔ 61/2018) - λήψης απόφασης αντίθετης κατά περιεχόμενο με την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος, π.χ. για επιβολή υποχρεώσεων που δεσμεύουν υπέρμετρα την ελευθερία των μελών ή με πρόθεση παραβίαση της αρχής της ισοτιμίας των μελών ή με πρόθεση βλάβη του εννόμου συμφέροντος τρίτων (ΟλΑΠ 410/1963, ΕφΘεσ 1188/1996, ΠΠρΑθ 9950/1972, ΜΠρΑρτ 104/2005). 3. Μη αυτοδικαίως άκυρες αποφάσεις Διαδικαστικές παραβάσεις (διατάξεων νόμων, καταστατικών και κανονισμών) ήσσονος σημασίας, που δεν ενδιαφέρουν άμεσα την κρατική έννομη τάξη, και παραβάσεις διατάξεων καταστατικών και κανονισμών κατά περιεχόμενο (Σ. Βλαστός, Δίκαιο σωματείων, συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, αρ. 274, σελ. 298) συνεπάγονται τη μη αυτοδίκαιη και μη αυτεπαγγέλτως και παρεμπιπτόντως ελεγχόμενη (ΑΠ 1339/2014, ΑΠ 1489/1999, ΑΠ 663/1992, ΕφΑθ 228/2005, ΜΠρΑθ 2501/2020, ΜΠρΘεσ 16363/2011, ΑΣΕΑΔ 38/2019, ΑΣΕΑΔ 61/2018) απόλυτη ακυρότητα αποφάσεων αθλητικών νομικών προσώπων, η οποία προς εξασφάλιση της ταχείας περαίωσης των αμφιβολιών σχετικά με αυτήν (Αθ. Κρητικός, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §9, αρ. 17), κηρύσσεται μόνο με την έκδοση τελεσίδικης δικαστικής ή διαιτητικής απόφασης επί ακυρωτικής αγωγής ή προσφυγής που ασκείται αποκλειστικά εντός της τασσόμενης σύντομης αποσβεστικής προθεσμίας (π.χ. 2 μηνών στο άρθρο 88 παρ. 2 ΑΚ, 6 μηνών στο άρθρο 101 ΑΚ, 1 μήνα στο άρθρο 75 ελβετικού ΑΚ, 8 ημερών στο άρθρο 126 παρ. 1 του ν. 2725/1999, 21 ημερών στο άρθρο R49 του Κώδικα CAS), μετά την άπρακτη παρέλευση της οποίας η ακυρότητα θεραπεύεται (Α. Καραμπατζός σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 20, Απ. Γεωργιάδης, Γενικές αρχές αστικού δικαίου, §15, αρ. 43, Σ. Βλαστός, Δίκαιο σωματείων, συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, αρ. 275, σελ. 299, ΑΠ 433/2009, ΜΠρΑθ 2501/2020, ΜΠρΑθ 24668/1995) και το σχετικό ένδικο βοήθημα καθίσταται αβάσιμο (Γ. Δέλλιος σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 483, Αθ. Κρητικός, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §9, αρ. 16, ΜΠρΑθ 2501/2020, ΑΣΕΑΔ 35/2019, ΑΣΕΑΔ 20/2019, ΑΣΕΑΔ 69/2018, ΑΣΕΑΔ 73/2017, ΑΣΕΑΔ 47/2017, ΑΣΕΑΔ 11/2017, ΑΣΕΑΔ 53/2016, ΑΣΕΑΔ 26/2016, ΑΣΕΑΔ 21/2016, ΑΣΕΑΔ 8/2015, ΑΣΕΑΔ 59/2013, ΑΣΕΑΔ 94/2012, ΑΣΕΑΔ 63/2012, ΑΣΕΑΔ 45/2012, ΑΣΕΑΔ 45/2011, ΑΣΕΑΔ 37/2011, ΑΣΕΑΔ 100/2009, CAS απόφαση της 5.4.2016, 2015/A/4181, σκ. 81, CAS απόφαση της 26.1.2011, 2011/Α/2327, σκ. 7). Επίσης, ειδικότερη προϋπόθεση για την ακυρότητα σε περίπτωση διαδικαστικών παραβάσεων ήσσονος σημασίας αποτελεί να τελούν αυτές σε αιτιώδη συνάφεια με την τελική απόφαση, δηλαδή οι παραβάσεις να διαμορφώνουν κατ' αιτιώδη συνάφεια το τελικό αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (για τη μη ακύρωση αποφάσεων αθλητικών νομικών προσώπων λόγω έλλειψης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παραβίασης διατάξεων νόμων, καταστατικών και κανονισμών και της τελικής απόφασης βλ. ΑΠ 1116/1997, ΕφΑθ 3321/1998, ΜΠρΚερκ 432/2018, ΜΠρΑθ 853/2017, ΜΠρΣερ ΑσφΜ 276/2013, ΜΠρΣερ 230/2013, ΜΠρΒολ 2533/2008, ΜΠρΘεσπ 124/1997. Βλ. επίσης γενικά ΕφΘεσ 231/1997, ΜΠρΘεσ 35545/2008). Ειδικότερα, πρόκειται για μη αυτοδίκαιη και μη αυτεπαγγέλτως και παρεμπιπτόντως ελεγχόμενη απόλυτη ακυρότητα, απαγγελλόμενη μόνο αν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραβίασης του νόμου ή του καταστατικού και του τελικού αποτελέσματος της απόφασης, σε περίπτωση (για την τυπολογία μη αυτοδικαίως άκυρων αποφάσεων σωματείων βλ. Α. Καραμπατζό σε Απ. Γεωργιάδη/Μ. Σταθόπουλο, Αστικός Κώδικας, άρθρο 101, αρ. 23, Γ. Δέλλιο σε Κ. Ρούσσο, Δίκαιο νομικών προσώπων, σελ. 496 επ., Αθ. Κρητικό, Όρια νόμιμης λειτουργίας συλλογικών οργάνων σωματείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων & συνεταιρισμών, §4, αρ. 1 επ., Σ. Βλαστό, Δίκαιο σωματείων, συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, αρ. 274, σελ. 298): - σύγκλησης συνεδρίασης από αναρμόδιο όργανο, π.χ. από Γενικό Γραμματέα αντί για Πρόεδρο ή από Πρόεδρο χωρίς την προβλεπόμενη απόφαση της διοίκησης (ΑΠ 402/1964, ΜΠρΑθ 22/2010, ΠρΑθ 1765/1961. Πρβλ. ΜΠρΡοδ ΑσφΜ 500/2013, ό.π., με την οποία πάντως γίνεται δεκτό ότι στην περίπτωση αυτή πρόκειται για αυτοδίκαιη ακυρότητα) - μη πρόσκλησης όλων των μελών, συμπεριλαμβανομένων και των στερούμενων δικαιώματος ψήφου (ΕφΑθ 8807/2005, ΠΠρΠειρ 171/1990, ΜΠρΘεσ 16363/2011, ΜΠρΓρεβ 28/2010, ΜΠρΑθ 1963/2004) - μη τήρησης του τρόπου πρόσκλησης (ΜΠρΘεσ 16363/2011), εκτός αν στην πράξη έχει επικρατήσει άλλος τρόπος πρόσκλησης που εξασφαλίζει αντίστοιχα την ενημέρωση των μελών (ΕφΑθ 3321/1998) - μη τήρησης της προθεσμίας πρόσκλησης (ΕφΑθ 707/1962, ΜΠρΑθ 3478/1982) - μη τήρησης του χρόνου, τόπου και τρόπου συνεδρίασης (ΕφΑθ 3321/1998, ΜΠρΘεσπ 124/1997) - λήψης απόφασης επί θέματος, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης μομφής και παύσης της διοίκησης (ΑΠ 1227/2002, ΕφΑθ 264/1997. Contra ΕφΑθ 6329/2001, ΕφΑθ 1471/1999, ΕφΑθ 4282/1998, ΜΠρΑθ 4891/2001), που δεν αναγράφεται καθόλου στην πρόσκληση ή που αναγράφεται αορίστως στην πρόσκληση (ΕφΑθ 7294/1998, ΕφΑθ 264/1997, ΕφΑθ 707/1962, ΠΠρΑθ 85251/1990, ΜΠρΘηβ 131/2013) - άσκησης αρμοδιότητας καθ’ υπέρβαση διατάξεων καταστατικού ή κανονισμού (ΑΣΕΑΔ 80/2018, ΑΣΕΑΔ 51/2018, ΑΣΕΑΔ 36/2018, ΑΣΕΑΔ 8/2018) - μη τήρησης των ποσοστών απαρτίας ή πλειοψηφίας (ΑΠ 1489/1999, ΑΠ 402/1964, ΑΠ 569/1961, ΕφΠειρ 86/2012, ΕφΑθ 228/2005, ΕφΠειρ 1221/1996, ΜΠρΘεσ 12705/2017, ΜΠρΑθ 5724/1999, ΜΠρΠειρ 759/1993, ΜΠρΤριπ 150/1990) - μη τήρησης της αρμοδιότητας ή διαδικασίας διεύθυνσης της συζήτησης (ΠρΠειρ 2068/1958, ΜΠρΠειρ 1111/2008) - μη τήρησης του τρόπου διεξαγωγής της ψηφοφορίας (ΕφΠατρ 992/2001, ΕφΠειρ 537/1995, ΠΠρΒερ 89/1991, ΜΠρΡοδ 358/2005) - μη νόμιμης ανάδειξης ή σύνθεσης της εφορευτικής επιτροπής (ΕφΠατρ 992/2001, ΜΠρΑθ 3433/2006) - απαγόρευσης συμμετοχής στη λήψη απόφασης προσώπου που πληροί τις νόμιμες ή καταστατικές προϋποθέσεις (ΜΠρΑθ 3775/2004) ή αποδοχής συμμετοχής στη λήψη απόφασης προσώπου που δεν πληροί τις νόμιμες ή καταστατικές προϋποθέσεις (ΑΠ 1116/1997, ΕφΠατρ 992/2001, ΜΠρΑθ 4099/2016, ΜΠρΑθ ΑσφΜ 6772/2016, ΜΠρΡοδ ΑσφΜ 500/2013, ΜΠρΑθ 6729/2006, ΜΠρΑθ 2004/2006, ΜΠρΤρικ 981/2006, ΜΠρΑθ 14668/1995, ΜΠρΑθ 2887/1983) - εσφαλμένης θεώρησης ψηφοδελτίου ως έγκυρου ή άκυρου (ΜΠρΑθ 1279/2013, ΜΠρΣερ ΑσφΜ 276/2013, ΜΠρΣερ 230/2013) - εσφαλμένου υπολογισμού των ποσοστώσεων μεταξύ εκλογικών συνδυασμών (ΑΠ 1430/1987, ΕφΑθ 676/2005, ΜΠρΑθ 1530/2013) ή μεταξύ ανδρών και γυναικών (ΕφΑθ 2853/2012) - εκλογής προσώπου που έχει κώλυμα εκλογής με βάση το καταστατικό ή τον κανονισμό (ΕφΠατρ 992/2001, ΠρΑθ 6289/1959) - μη σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας του πειθαρχικώς ελεγχόμενου προσώπου και προεχόντως του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης και του δικαιώματος σε δίκαιη διαδικασία (ΑΠ 667/1978, ΕφΘεσ 1316/2011, ΕφΠατρ 281/2011, ΕφΛαρ 144/2010, ΕφΠειρ 791/2007, ΕφΑθ 1445/2003, ΠΠρΑθ 5283/1991, ΠΠρΑθ 5758/1991, ΜΠρΤρικ 496/2000, ΜΠρΛαρ 293/1999, ΕιρΑθ 4873/1981, ΑΣΕΑΔ 38/2019, ΑΣΕΑΔ 25/2019, ΑΣΕΑΔ 15/2018, CAS απόφαση της 20.6.2011, 2010/A/2275, σκ. 38 επ., CAS απόφαση της 31.1.2005, 2004/A/777, σκ. 56, CAS απόφαση της 13.3.2009, 2008/A/1607, σκ. 25 επ., CAS απόφαση της 23.1.2003, 2002/A/385, σκ. 26 επ.).