• Γεώργιος Δ. Λιανός

Σύμφωνος με τη δημόσια τάξη ο κανονισμός της IAAF περί υπερανδρογονισμού



TF απόφαση της 25.8.2020, 4A_248/2019 και 4A_398/2019


Ελβετικό Ομοσπονδιακό Δικαστήριο (Tribunal Fédéral). Διεθνής αθλητική ομοσπονδία. Στίβος. International Association of Athletics Federations (IAAF). Κανονισμός σχετικά με τη συμμετοχή σε αθλητικούς αγώνες αθλητριών με διαφοροποιήσεις σεξουαλικής ανάπτυξης (différences de développement sexuel) και δη με με υπερανδρογονισμό, οι οποίες διαθέτουν ανυπέρβλητο αγωνιστικό πλεονέκτημα (avantage insurmontable) σε σχέση με άλλες αθλήτριες. Αίτηση ακύρωσης απόφασης του Tribunal Arbitral du Sport (TAS) σύμφωνα με το άρθρο 190 παρ. 2 του ελβετικού νόμου ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (loi fédérale sur le droit international privé-LDIP). Η απόφαση του TAS είναι ακυρωτέα σε περίπτωση αντίθεσής της στην ουσιαστική δημόσια τάξη (ordre public matériel), δηλαδή σε περίπτωση που παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές του ουσιαστικού δικαίου, σε σημείο που δεν είναι πλέον συμβατή με την έννομη τάξη και το σύστημα καθορισμού των αξιών. H ακύρωση αποφάσεων διεθνούς αθλητικής διαιτησίας από το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Δικαστήριο λόγω παραβίασης της δημοσίας τάξης έχει καταστεί πράγμα σπανιότατο (chose rarissime). Ο περιορισμένος δικαιοδοτικός έλεγχος (pouvoir d'examen restreint) των αποφάσεων του TAS από το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Δικαστήριο και δη ο έλεγχος μόνο της τυχόν αντίθεσης των αποφάσεων αυτών με τη δημόσια τάξη (ordre public), που αποτελεί πολύ στενή έννοια (notion très restreinte), δεν είναι αντίθετος με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ. Με βάση τα συμπεράσματα του TAS που βασίζονται στη γνωμοδότηση των εμπειρογνωμόνων δεν διαπιστώνεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση του TAS παρουσιάζει σοβαρή και καθαρή (grave et nette) αντίθεση με τη δημόσια τάξη και δη με τη σωματική και ψυχική ακεραιότητα, την κοινωνική και φυλετική ταυτότητα, την ιδιωτική ζωή και την οικονομική ελευθερία. Οι περιορισμοί που τίθενται με τον επίμαχο κανονισμό της IAAF για τις αθλήτριες στίβου με υπερανδρογονισμό δεν οριοθετούν τις έννοιες της γυναίκας και του διεμφυλικού προσώπου, αλλά καθορίζουν απλώς κανόνες συμμετοχής σε αθλητικούς αγώνες με όρους αθλητικής δικαιοσύνης και ισότητας ευκαιριών (équité sportive et égalité des chances). Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών οργάνωσης του αθλητισμού τα βιολογικά χαρακτηριστικά δύναται να επισκιάσουν εν προκειμένω το νομικό φύλο ή ταυτότητα του φύλου ενός προσώπου (éclipser le sexe légal ou l'identité de genre d'une personne). Οι αιτιάσεις για μετατροπή των αθλητριών με υπερανδρογονισμό σε ανθρώπινα πειραματόζωα (cobayes humains) λόγω καθιέρωσης φαρμακευτικής αγωγής παρά τη θέλησή τους (traitement médicamenteux administré contre la volonté d'un individu) είναι αβάσιμες, καθώς με τον επίμαχο κανονισμό δεν καθιερώνεται υποχρεωτική συνταγογράφηση αντισυλληπτικών χαπιών (les pilules contraceptives ne sont, ici, pas prescrites de force). Η αδυναμία των αθλητριών που δεν επιθυμούν την φαρμακευτική αγωγή να συμμετάσχουν σε διεθνείς αγώνες στίβου δεν στοιχειοθετεί από μόνη της αντίθεση με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη δημόσια τάξη. Απορρίπτει την αίτηση.